Nadat ik een aantal jaar als huidtherapeut heb gewerkt, ben ik opgeleid tot physician assistant met specialisatie allergologie. De holistische benadering en de tijd moeten nemen voor iedere patiënt, spreken mij bijzonder aan in dit vakgebied.
Therapietrouw van sublinguale immunotherapie is een terugkerend onderwerp bij congressen en nascholingen. Nederlands real-word onderzoek laat zien dat de langetermijn therapietrouw in de praktijk aanzienlijk lager kan zijn dan in klinisch onderzoek. Vroegtijdige therapie uitval ondermijnt de klinische effectiviteit en leidt tot hernieuwde symptoombehandeling en hogere zorgkosten. De aanname is dat er meerdere patiënt en therapie gerelateerde factoren zijn die de therapietrouw van sublinguale immunotherapie beïnvloeden. Concrete onderzoeksresultaten hiervan ontbreken echter.
In de kliniek waar ik werk, wordt veel tijd en aandacht besteed aan het bevorderen van therapietrouw. Dit onderwerp heeft mijn interesse sterk gewekt en vormde de aanleiding om mij hier tijdens mijn afstudeeronderzoek verder in te verdiepen. Ook in de toekomst wil ik mij blijven richten op therapietrouw bij sublinguale immunotherapie en de factoren die hier mogelijk invloed op hebben.
In retrospectief onderzoek naar therapietrouw bij sublinguale immunotherapie worden meerdere factoren beschreven die mogelijk bijdragen aan het voortijdig staken van de behandeling. Uit eerder onderzoek blijkt dat patiëntgebonden factoren, zoals motivatie, verwachtingen ten aanzien van effectiviteit en vergeetachtigheid, een belangrijke rol spelen bij het volhouden van de therapie. Daarnaast lijken therapie gerelateerde factoren, waaronder bijwerkingen en de dagelijkse belasting van medicatie-inname, van invloed op therapietrouw. Patiënten die bijwerkingen ervaren of onvoldoende effect van de behandeling merken, stoppen mogelijk eerder met de therapie.
Verschillende studies suggereren dat intensieve begeleiding en regelmatige follow-upmomenten therapietrouw kunnen verbeteren.
Met name structurele contactmomenten tussen patiënt en zorgverlener worden genoemd als belangrijke ondersteunende factor binnen langdurige behandeltrajecten zoals SLIT. Onderzoek laat zien dat regelmatige follow-up, bijvoorbeeld meerdere contactmomenten per jaar, samenhangt met een hogere therapietrouw. Ook patiënteducatie, gedeelde besluitvorming en gepersonaliseerde begeleiding worden in de literatuur beschreven als mogelijke interventies ter bevordering van therapietrouw. Verder wordt in de literatuur benadrukt dat praktische en psychosociale factoren, zoals ervaren gebruiksgemak, ondersteuning door zorgverleners en de inpasbaarheid van de behandeling in het dagelijks leven, een rol kunnen spelen bij het continueren van de therapie. Deze bevindingen benadrukken het belang van een patiëntgerichte aanpak, waarbij begeleiding en monitoring worden afgestemd op de individuele behoeften van de patiënt.
De kwaliteit van het contact van de behandelaar met de patiënt heeft grote invloed op de therapietrouw. Denk hierbij aan afstemmen op de patiënt, regelmatig voldoende tijd nemen, het aanbieden van vervolgconsulten en het actief monitoren en managen van bijwerkingen. Duidelijke voorlichting over bijwerkingen en het te verwachten behandelresultaat verhoogd de kans op het afmaken van de therapie. Het helpt als de patiënt weet dat immunotherapie gemiddeld 50% van de klachten vermindert (en dus niet altijd 100%) en het optimale effect pas na een jaar is te verwachten.
Het is belangrijk om vooraf goed verwachtingsmanagement met de patiënt te bespreken. Ook het gebruik van gevalideerde vragenlijsten, zoals de CARAT en herinneringsapps kan de therapietrouw en behandelresultaten verbeteren. Patiënten vergeten gedurende het behandeltraject vaak hoe ernstig de klachten vóór de start van immunotherapie waren. Door CARAT-vragenlijsten structureel bij te houden, worden veranderingen in klachten meetbaar en inzichtelijk gemaakt, waardoor patiënten beter kunnen ervaren dat de klachten daadwerkelijk afnemen.
