Sietze Reitsma is KNO-arts in het Amsterdam UMC, gespecialiseerd in de neus en neusbijholten. Naast veel klinisch onderzoek heeft hij samen met promovenda Klementina Avdeeva onderzoek gedaan naar de economische impact van chronische rhinitis in Nederland. Dat deze impact enorm is, was tot voor kort onbekend. Dit komt omdat de ernst van het ziektebeeld chronische rhinitis onderschat wordt en de kosten voor de maatschappij overwegend indirect en verborgen zijn.
Chronische rhinitis is een symptomatische ontsteking van het neusslijmvlies die minstens twaalf weken per jaar aanhoudt. Zowel allergische als niet-allergische rhinitis komen veel voor: ze treffen respectievelijk ongeveer dertig en tien procent van de bevolking. Rond een derde van de patiënten met chronische rhinitis heeft een gemengde vorm.
De directe kosten van de behandeling van chronische rhinitis – een consult bij de huisarts en/of KNO-arts, een corticosteroïden neusspray en in enkele gevallen immunotherapie – zijn zeer gering vergeleken bij de indirecte kosten van niet of onvoldoende behandelde chronische rhinitis. In de recente studie zijn de indirecte kosten van chronische rhinitis onderzocht die worden veroorzaakt door ziekteverzuim (absentisme), minder presteren op het werk (presenteïsme) en onbetaald werk. De kosten van absentisme zijn vier keer zo hoog en van presenteïsme acht keer zo hoog bij mensen met chronische rhinitis ten opzichte van de controle populatie.1
De indirecte kosten voor de maatschappij zijn met name in ons land zo hoog door de typisch Nederlandse houding ten opzichte van chronische rhinitis. Een snotneus hoort erbij, daarvoor ga je niet naar de dokter. Af en toe een verkoudheid is inderdaad heel gewoon en zelfs goed om je afweersysteem een boost te geven.
Zodra rhinitis chronisch wordt, is het weldegelijk een ziekte – een verborgen ziekte in Nederland: Je ziet het niet en je mag er niet over klagen. In werkelijkheid is het een impactvolle ziekte die actief behandeld dient te worden. Niet alleen om het algemene welzijn van patiënten te verbeteren, ook om het verlies aan arbeidsproductiviteit te beperken. Chronische rhinitis komt het meest voor bij mensen de tussen de twintig en vijftig, de levensjaren waarin mensen het meeste werken. De jaarlijkse kosten van verloren arbeidsproductiviteit door chronische rhinitis liggen in Nederland rond de twintig miljard euro.1
Het verlies aan arbeidsproductiviteit wordt mede veroorzaakt door onder-behandeling en kan worden voorkomen. Veel mensen met chronische rhinitis gaan niet naar de huisarts, terwijl een corticosteroïden neusspray op recept voor allergische rhinitis meestal een afdoende behandeling is. Voor de huisarts is het onderscheid tussen allergische en niet-allergische rhinitis soms moeilijk te maken. Als een proeftherapie corticosteroïden neusspray na zes weken geen effect heeft, dient de patiënt doorverwezen te worden naar de KNO-arts, om in de neus te kijken en nadere diagnostiek te doen.
Ongeveer één op de zeven mensen met chronische rhinitis is door langdurig gebruik fysiek afhankelijk van xylometazoline en houdt de rhinitis hiermee juist in stand. Deze medicatieverslaving draagt hierdoor aanzienlijk bij in de kosten van chronische rhinitis voor de maatschappij.
Prof. Reitzma heeft twee ‘call to actions’ voor mensen met chronische rhinitis die de kwaliteit van leven eenvoudig kunnen verbeteren en de enorme economische impact van deze verborgen ziekte terug kunnen dringen: 1. Stop met xylometazoline en 2. Ga naar de huisarts.
Referentie: 1. Klementina S. Avdeeva, Sietze Reitsma, Wytske J. Fokkens. Direct and indirect costs of allergic and non-allergic rhinitis in the Netherlands. Letter to the Editor. European Journal of Allergy and Clinical Immunology, 13989995, 2020, 11. DOI: 10.1111/all.14457
