Column

Immunotherapie is een bijzonder effectieve behandeling tegen veel voorkomende allergieën. Grofweg een derde van de patiënten heeft tachtig procent of meer klachtenvermindering na immunotherapie, een derde ongeveer vijftig procent en een derde ongeveer twintig procent of minder. Om duurzaam effect te bewerkstelligen, is de duur van de behandeling minimaal drie jaar, een forse investering voorpatiënten en de gezondheidszorg.
Hoewel immunotherapie al een eeuw wordt toegepast, kunnen we van tevoren nog steeds niet goed voorspellen wie goed zal reageren op de behandeling en wie niet. Een relevante groep patiënten ervaart ondanks langdurige behandeling onvoldoende klinisch effect.
Twee factoren kunnen een invloed hebben op de effectiviteit. Therapietrouw en leeftijd. De eerste factor spreekt voor zich. Er zijn aanwijzingen dat leeftijd invloed kan hebben op de immunologische respons. Een verklaring hiervoor is dat de flexibiliteit en effectiviteit van het immuunsysteem om tolerantie op te bouwen tegen allergenen afneemt met de leeftijd (immunosenescentie). Er zijn echter genoeg voorbeelden van jonge patiënten die niet reageren op immunotherapie en ouderen die er heel veel baat bij hebben.
Al decennialang proberen onderzoeksgroepen ‘harde’ biomarkers te identificeren die voorspellen welke patiënten goed zullen reageren op immunotherapie en welke patiënten niet. Het onderzoek richt zich op twee typen biomarkers: klinische biomarkers (klachten) en biologische biomarkers (bloedwaarden).

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de specificiteit van de allergie een rol speelt bij de effectiviteit van immunotherapie. Hoe duidelijker de relatie tussen relevante allergeenblootstelling, sensibilisatie en klachten, hoe groter de kans dat de behandeling aanslaat. Hetzelfde geldt voor de ratio van specifiek IgE tegen een bepaald allergeen ten opzichte van totaal IgE in het bloed. Een hogere ratio tussen allergeen-specifiek IgE en totaal IgE is in verschillende studies geassocieerd met een betere respons op immunotherapie. De voorspellende waarde is echter onvoldoende gevalideerd om te gebruiken bij behandelbeslissingen. Ik zie dit zelf ook in mijn praktijk. Heeft de patiënt een duidelijk verhaal van blootstelling aan een bepaald allergeen en duidelijke klachten die hierbij horen, dan is in mijn ervaring de kans groter dat immunotherapie aanslaat vergeleken met een patiënt bij wie dit niet het geval is.
Ondanks dat er al zo lang naar wordt gezocht, is nog geen gevalideerd onderzoek gepubliceerd van hard voorspellende biomarkers.
Ik denk dat dit komt omdat we onvoldoende begrijpen wat er precies gebeurt gedurende het proces van desensibilisatie. Wat we wel weten is dat de totaal-IgE niet op een manier verandert die goed correleert met klinische respons en dat bij high responders van immunotherapie het IgG4 meer toeneemt dan bij low responders. IgG4 heeft in dit kader een immuun-remmend effect. Waarom dit bij de één meer gebeurt dan bij de ander, is niet goed bekend.

Gedurende het proces van immunotherapie verandert niet alleen de hoeveelheid (blokkerende) antistoffen, maar ook de cellulaire immuunrespons. Onder andere regulatoire T- en B-cellen en allergeen-specifieke geheugen-B-cellen spelen hierbij een rol. De samenhang tussen deze verschillende mechanismen lijkt bepalend voor succesvolle immunotherapie, maar dat proces moet nog ontrafeld worden.
Als klinisch practicus heb je hier op dit moment niet zo veel aan. Daarom is het advies dat ik mijn collega’s wil geven van praktische aard. Op basis van de huidige stand van zaken lijkt een zorgvuldig afgenomen allergologische anamnese namelijk nog altijd waardevoller voor patiëntselectie dan welke afzonderlijke laboratoriumbiomarker dan ook.

Nadat ik een aantal jaar als huidtherapeut heb gewerkt, ben ik opgeleid tot physician assistant met specialisatie allergologie. De holistische benadering en de tijd moeten nemen voor iedere patiënt, spreken mij bijzonder aan in dit vakgebied.

Therapietrouw van sublinguale immunotherapie is een terugkerend onderwerp bij congressen en nascholingen. Nederlands real-word onderzoek laat zien dat de langetermijn therapietrouw in de praktijk aanzienlijk lager kan zijn dan in klinisch onderzoek. Vroegtijdige therapie uitval ondermijnt de klinische effectiviteit en leidt tot hernieuwde symptoombehandeling en hogere zorgkosten. De aanname is dat er meerdere patiënt en therapie gerelateerde factoren zijn die de therapietrouw van sublinguale immunotherapie beïnvloeden. Concrete onderzoeksresultaten hiervan ontbreken echter.

In de kliniek waar ik werk, wordt veel tijd en aandacht besteed aan het bevorderen van therapietrouw. Dit onderwerp heeft mijn interesse sterk gewekt en vormde de aanleiding om mij hier tijdens mijn afstudeeronderzoek verder in te verdiepen. Ook in de toekomst wil ik mij blijven richten op therapietrouw bij sublinguale immunotherapie en de factoren die hier mogelijk invloed op hebben.
In retrospectief onderzoek naar therapietrouw bij sublinguale immunotherapie worden meerdere factoren beschreven die mogelijk bijdragen aan het voortijdig staken van de behandeling. Uit eerder onderzoek blijkt dat patiëntgebonden factoren, zoals motivatie, verwachtingen ten aanzien van effectiviteit en vergeetachtigheid, een belangrijke rol spelen bij het volhouden van de therapie. Daarnaast lijken therapie gerelateerde factoren, waaronder bijwerkingen en de dagelijkse belasting van medicatie-inname, van invloed op therapietrouw. Patiënten die bijwerkingen ervaren of onvoldoende effect van de behandeling merken, stoppen mogelijk eerder met de therapie.

Verschillende studies suggereren dat intensieve begeleiding en regelmatige follow-upmomenten therapietrouw kunnen verbeteren.
Met name structurele contactmomenten tussen patiënt en zorgverlener worden genoemd als belangrijke ondersteunende factor binnen langdurige behandeltrajecten zoals SLIT. Onderzoek laat zien dat regelmatige follow-up, bijvoorbeeld meerdere contactmomenten per jaar, samenhangt met een hogere therapietrouw. Ook patiënteducatie, gedeelde besluitvorming en gepersonaliseerde begeleiding worden in de literatuur beschreven als mogelijke interventies ter bevordering van therapietrouw. Verder wordt in de literatuur benadrukt dat praktische en psychosociale factoren, zoals ervaren gebruiksgemak, ondersteuning door zorgverleners en de inpasbaarheid van de behandeling in het dagelijks leven, een rol kunnen spelen bij het continueren van de therapie. Deze bevindingen benadrukken het belang van een patiëntgerichte aanpak, waarbij begeleiding en monitoring worden afgestemd op de individuele behoeften van de patiënt.
De kwaliteit van het contact van de behandelaar met de patiënt heeft grote invloed op de therapietrouw. Denk hierbij aan afstemmen op de patiënt, regelmatig voldoende tijd nemen, het aanbieden van vervolgconsulten en het actief monitoren en managen van bijwerkingen. Duidelijke voorlichting over bijwerkingen en het te verwachten behandelresultaat verhoogd de kans op het afmaken van de therapie. Het helpt als de patiënt weet dat immunotherapie gemiddeld 50% van de klachten vermindert (en dus niet altijd 100%) en het optimale effect pas na een jaar is te verwachten.

Het is belangrijk om vooraf goed verwachtingsmanagement met de patiënt te bespreken. Ook het gebruik van gevalideerde vragenlijsten, zoals de CARAT en herinneringsapps kan de therapietrouw en behandelresultaten verbeteren. Patiënten vergeten gedurende het behandeltraject vaak hoe ernstig de klachten vóór de start van immunotherapie waren. Door CARAT-vragenlijsten structureel bij te houden, worden veranderingen in klachten meetbaar en inzichtelijk gemaakt, waardoor patiënten beter kunnen ervaren dat de klachten daadwerkelijk afnemen.

De atopische aandoeningen, eczeem, hooikoorts en astma, komen heel veel voor in Nederland en een deel van de patiënten heeft er ook veel last van. Iemand met forse hooikoorts voelt zich moe, kan zich slechter concentreren en slaapt slechter in het voorjaar of de zomer. Iemand met astma kan snel kortademig zijn bij inspanning en bij een luchtweginfectie. Iemand met eczeem heeft veel last van de jeuk, slaapt slechter en kan zich schamen vanwege de huiduitslag. Boven hebben kinderen vaak tegelijk meerdere atopische aandoeningen.

Een kind dat vandaag geboren wordt in Nederland heeft een kans van meer dan 50% om een atopische aandoening te krijgen tijdens zijn/haar leven als beide ouders één of meerdere atopische aandoening hebben. Als een kind met dezelfde erfelijke factoren echter geboren wordt in Afrika of grote delen van Azië, of meer dan honderd jaar geleden geboren zou zijn, dan is die kans een heel stuk lager. Dat komt omdat de kans op het krijgen van een allergische aandoening voor een groot deel wordt bepaald door leefstijl en omgevingsinvloeden.

De wetenschap hoe deze omgevingsinvloeden maken dat iemand met de juiste aanleg allergisch gaat reageren op niet schadelijke stoffen zoals pollen, huisstofmijten en huisdierschilfers en voedingsmiddelen is fascinerend. Tegelijk geeft deze wetenschap ook aanwijzingen welke maatregelen zinvol zijn om ervoor te zorgen dat het aantal personen met atopische aandoeningen kan afnemen.  In deze column bespreek ik drie theorieën die de enorme toename in het aantal atopische aandoeningen in de Westerse Wereld de afgelopen honderd jaar proberen te verklaren en maatregelen die tot een afname van dit aantal kunnen leiden.

De hygiëne hypothese

Iedereen wordt geboren met een afweersysteem dat geneigd is te reageren op lichaamsvreemde maar niet schadelijke stoffen (allergenen).  De hygiëne hypothese gaat ervan uit dat als het afweersysteem in de eerste jaren na de geboorte niet voldoende in aanraking komt met ziekteverwekkende micro-organismen, het in toenemende mate gaat reageren met allergenen waardoor we voedselallergie en inhalatieallergie (hooikoorts en astma) ontwikkelen.

De hygiëne hypothese is ontstaan als gevolg van de observaties die de Britse epidemioloog David Strachan in 1989 deed. Hij ontdekte in een grote database met hooikoortspatiënten dat de kans op het krijgen van hooikoorts kleiner was naarmate het gezin waaruit je kwam meer kinderen telde en ook kleiner naarmate je meer oudere broers en zussen boven je had.  Deze bevinding genereerde de hypothese dat het doormaken van een groter aantal infecties bescherming biedt tegen de ontwikkeling van allergische aandoeningen. Tenslotte verklaarde Strachan de sterke toename van het aantal atopische aandoeningen door een sterke verbetering in woonomstandigheden en persoonlijke hygiëne de voorafgaande decennia, waarmee de kans op transmissie van infecties binnen gezinnen werd verkleind. Aldus de geboorte van de hygiëne hypothese. Later zijn ook zijn verbanden gevonden tussen beschikbaarheid van vers drinkwater en schoon sanitair, crèchebezoek, drinken van ongepasteuriseerde koemelk, opgroeien op boerderijen met stallen met vee of schuren met graan en de kans op atopische aandoeningen op latere leeftijd.

Gevonden is dat niet alleen het doormaken van bepaalde infecties van invloed is maar ook de blootstelling aan niet-ziekteverwekkende celwand bestanddelen van schimmels en bacteriën via de luchtwegen en de huid. Kinderen die opgroeien op boerderijen met stallen met vee of in buurt van schuren met graan, hebben een veel kleinere kans om astma, hooikoorts of eczeem te krijgen. In de lucht van deze stallen en schuren komen microbiële celwandbestanddelen voor die bij hoge blootstelling maken dat het afweersysteem minder allergisch gaat reageren. Een hoge blootstelling aan deze bestanddelen leidt op groepsniveau tot de beste bescherming tegen allergieën. De Amish is een boerengemeenschap in de Verenigde Staten die zoveel mogelijk leeft als voor de industriële revolutie. Binnen deze gemeenschap komen veel minder atopische aandoeningen voor.

De biodiversiteitshypothese

Naast infecties blijken er ook nog meer invloeden te zijn die de kans op krijgen van atopische aandoeningen beïnvloeden zoals het voedingspatroon. Mede om deze reden is men met een nieuwe hypothese gekomen: de biodiversiteitshypothese. Op en in de huid, de luchtwegen en het maagdarmkanaal leven biljoenen micro-organismen (bacteriën, schimmels, gisten). Het geheel van aanwezige micro-organismen heet het microbioom. Het microbioom is van invloed op de ontwikkeling van het immuunsysteem. De huidige biodiversiteitshypothese verklaart dat de toename aan atopische aandoeningen het gevolg is van een microbioom waarvan de samenstelling minder divers is en waarin beschermende micro-organismen ontbreken. Rond de leeftijd van twee jaar gaat het microbioom over in een stationaire fase en is de samenstelling nog maar lastig te beïnvloeden en in de eerste levensjaren wordt de aanleg voor allergie ook bepaald. Een flesje probiotica drinken per dag als ouder kind of volwassene voorkomt niet dat je minder allergisch wordt.

In heel veel studies is inmiddels aangetoond wat een gunstig en ongunstig microbioom is en welke factoren van invloed zijn op de samenstelling van het microbioom. Factoren die van invloed zijn op het microbioom, zijn: of je veel buiten speelt of niet, de wijze waarop je ter wereld bent gekomen (vaginaal versus sectio), het voedingspatroon (dieet), of je veel antibioticakuren hebt gehad, of je veel met desinfecterende middelen in contact komt en de mate waarin de lucht die je inademt is vervuild. Een dieet rijk aan yoghurt, vis, groente en fruit in het eerste levensjaar leidt tot een microbioom van de darmen wat de kans op allergie voor voedsel- en inhalatieallergenen (pollen en huisstofmijt) op de leeftijd van één jaar verkleint. Antibiotica leidt tot een verarming van de microbioom en een vergrote kans op atopische aandoeningen.

Verstoorde barrièrefunctie hypothese

De meest recente hypothese probeert de toename van atopische aandoeningen te verklaren door een verstoorde barrièrefunctie van de luchtwegen en huid. De verhoogde doorlaatbaarheid in combinatie met chronische ontsteking van huid en luchtwegen maakt dat allergenen makkelijker doordringen in de longen en de huid en dat het afweersysteem allergisch gaat reageren op deze allergenen.

Veelvuldig gebruik van zepen en al in heel lage concentraties blootstelling aan desinfectantia, inname van bepaalde toevoegingen aan voeding (emulgatoren) en blootstelling aan microplastics leiden tot een verstoorde barrière. Blootstelling aan fijnstof en luchtverontreinigende stoffen leidt tot chronische ontsteking van de luchtwegen met als gevolg dat de luchtwegbarrière zich ook niet meer kan herstellen. De verstoorde barrière maakt dat ziekmakende micro-organismen en allergenen makkelijk de luchtwegen binnendringen wat verder aanzet tot ontsteking en verandering van het microbioom.

Klimaatverandering

Ook klimaatverandering kan bijdragen aan de toename van aantal personen met hooikoorts en astma en de mate dat we er last van hebben. Klimaatverandering leidt tot een snellere groei en verdere verspreiding van pollenproducerende planten zoals ambrosia (‘ragweed’), een langer pollenseizoen en een toename van het aantal pollen. Luchtverontreiniging leidt tot een toename van de hoeveelheid allergenen in de pollen. Het gevolg is dat het hooikoortsseizoen langer duurt en men meer last kan hebben. De toename van fijnstof en luchtvervuilende stoffen leidt tot meer personen met ernstiger astma en meer astma-exacerbaties bij pieken in de luchtvervuiling.

Verandering van leefstijl en aanpassen van leefomgeving

Als we het aantal atopische aandoeningen willen terugdringen dan moeten we er voor zorgen dat kinderen op heel jonge leeftijd zo veel mogelijk blootgesteld worden aan factoren en voedingsmiddelen die de kans op atopische aandoeningen verkleinen. Heb je eenmaal een atopische aandoening dan kan je daarvan niet meer genezen. Wel zijn er steeds betere maar ook duurdere behandelingen die de gevolgen van de ziekte kunnen beperken, maar die zijn niet voor iedereen beschikbaar en betaalbaar. Voor atopische aandoeningen geldt daarom ook dat voorkomen beter is dan genezen. Voorkomen van atopische aandoeningen vergt wel dat de leefomgeving en huidige leefstijl drastisch wordt aangepast. Leefstijl aanpassen is al lastig genoeg maar voor verbetering van de leefomgeving is het nodig dat de hele wereld maatregelen treft. Het zijn echter dezelfde maatregelen die klimaatverandering tegen gaan die ook gunstig zijn in het voorkomen van atopische aandoeningen. Belangrijk is het om je te realiseren dat één maatregel weinig effect zal hebben, en dat een combinatie van een groot aantal maatregelen pas echt zoden aan de dijk zet.

Hieronder volgen 10 maatregelen die ervoor kunnen zorgen dat er minder atopische aandoeningen zijn in de toekomst:

1. Vroegtijdige (voor leeftijd van 1 jaar) en blijvende introductie van voeding die hoge mate van allergie kunnen veroorzaken: het betreft kippenei, noten, pinda. Dit voorkomt grotendeels voedselallergie voor deze producten.
2. Atopisch eczeem bij kinderen meteen en intensief behandelen. Dit herstelt de huidbarrière en vermindert de kans op voedselallergie.
3. Gezond en gevarieerd eten met een dieet dat bestaat uit vis, groente, fruit, vezels, drinken van rauwe koemelk, niet te veel ultra-bewerkte voeding eten en het voorkomen van overgewicht.
4. Beperking van opwarming van de aarde.
5. Geen bomen aanplanten die veel pollen afgeven waar patiënten op kunnen reageren.
6. Bevorderen dat jonge kinderen veelvuldig contact hebben met boerderijdieren en met stallucht in aanraking komen.
7. Minimaliseren van gebruik van desinfecterende middelen.
8. Minimaliseren van het gebruik van antibiotica, met name op kinderleeftijd.
9. Verminderen van uitstoot van fijnstof en luchtverontreinigende stoffen.
10. Nooit starten met roken.

Een belangrijke motivatie voor mijn keuze voor het vak van internist-allergoloog/immunoloog is omdat het afweersysteem mij biologeert. Hoe bepaalt het afweersysteem of iets vriend of vijand is? Waarom is de ene persoon fataal gevoelig voor de geringste hoeveelheid pinda en kan een ander probleemloos handenvol pinda’s eten, terwijl hetzelfde systeem beide mensen beschermt tegen talloze virussen en bacteriën? Het beschouwende van het vak past bij mijn behoefte om kennis op te doen en toe te passen. Daarnaast heb ik een sterke drijfveer om te creëren. Deze kan ik goed inzetten bij innovatieve digitaliseringtrajecten in de allergologische zorg.

In deze column wil ik twee vragen beantwoorden. 1. Welke verbeteringen kan slimme digitalisering bewerkstelligen in de allergologische zorg? 2. Waar, in welk stadium van het zorgtraject en in welke lijn, kan slimme digitalisering waarde toevoegen? Ik begin met het beantwoorden van de tweede vraag. Daarna zal het antwoord op de eerste vraag bijna vanzelfsprekend zijn.

Digitalisering in de voorbereiding van het poliklinisch consult

In het klassieke zorgproces gaat veel tijd verloren. Zo is de tijd die de patiënt doorbrengt in de wachtkamer doorgaans verloren tijd. Tijdens het consult wordt relatief veel tijd besteed aan het beantwoorden van een serie standaardvragen. Bovendien komt soms pas aan het einde van het consult nog cruciale informatie naar boven, waarbij er dan geen tijd resteert om hier verder op in te gaan. Een slimme online vragenlijst, waarvan de vervolgvragen steeds afhankelijk zijn van de antwoorden van de patiënt, kan veel tijdwinst opleveren voor arts en patiënt door de efficiëntie van het zorgproces te verbeteren. Relevante informatie is daarmee aan het begin van het consult al gestructureerd beschikbaar. Zo blijft er waardevolle tijd over die kan worden benut voor educatie en gezamenlijke besluitvorming.  

Digitalisering tijdens het poliklinisch consult

De antwoorden van de digitale vragenlijst worden tijdens het consult met de patiënt besproken en door de arts gecontroleerd en aangevuld. Met slimme software kunnen de resultaten worden vergeleken met specialistische richtlijnen, waarin relevante nuances, uitzonderingssituaties en zeldzame ziekten zijn opgenomen. Dit helpt de arts om niets over het hoofd te zien. En het helpt om het beslisproces tijdens het consult te structureren. Het aanbieden van gestructureerde informatie zet de arts op de juiste manier aan het denken. Daarna kan een slim medisch algoritme, eveneens gebaseerd op evidence-based richtlijnen, oplossingsrichtingen en beleidsvoorstellen aanbieden, zonder de ruimte voor eigen interpretatie van de arts te beperken.

Digitalisering na het poliklinisch consult

Een slim medisch algoritme kan automatisch een verslag van het poliklinisch consult genereren waarin alle relevante informatie op gestandaardiseerde wijze aan het EPD wordt aangeboden. Tegelijkertijd kan de verzamelde informatie als discrete data worden opgeslagen in een beveiligde omgeving ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek en procesverbetering. Ook kan er automatisch een huisartsenbrief worden opgesteld die na controle door de specialist naar de huisarts van de patiënt wordt gestuurd.

Digitale ondersteuning voor de huisarts

Door het ‘zorginfarct’ in Nederland bestaan er soms lange wachtlijsten voor toegang tot medisch-specialistische zorg. Daarmee blijven patiënten langer bij de huisarts. Voor een huisarts is het echter niet altijd eenvoudig om op hooikoorts lijkende klachten veroorzaakt door bijvoorbeeld een zeldzame auto-immuunziekte te onderscheiden van daadwerkelijke hooikoortsklachten. Bovendien kampen ook huisartsen met overbelasting en tijdgebrek en hebben zij doorgaans weinig ervaring met (specialistische) behandelvormen.

Voor een specialist is het al uitdagend om up-to-date te blijven over alle uitzonderingssituaties, ontwikkelingen en zeldzame ziekten binnen de allergologie en immunologie. Voor een huisarts, de poortwachter van alle medische vakgebieden, is dit al helemaal onmogelijk. De vraag is dan: hoe loods je op de cruciale momenten toch de specifieke kennis van een medisch specialist bij de huisartspraktijk naar binnen?

De eerder besproken slimme online vragenlijst biedt hier een oplossing. De huisarts verzoekt bijvoorbeeld een patiënt met vermeende hooikoorts de vragenlijst in te vullen. Het slimme algoritme dat is gebaseerd op specialistische richtlijnen maakt een concept verslag met een concept conclusie en beleidsvoorstel. Een allergoloog controleert het gestructureerde adviesrapport en stuurt dit na eventuele aanpassingen naar de huisarts. In het geval van een rode vlag of vermoeden van een (zeldzame) ziekte die verdere specialistische diagnostiek en/of zorg behoeft, wordt de patient direct opgeroepen voor een (fysiek) consult bij een allergoloog. Via een feedbackloop worden de kwaliteit en betrouwbaarheid van de analyses en adviezen van het slimme algoritme steeds verder verbeterd. In een recente pilot met patiënten met verdenking van hooikoorts in de huisartspraktijk hoefde de controlerende medisch specialist in circa 70% van de automatisch gegenereerde adviesrapporten geen aanpassingen te doen.

Zorgverbeteringen door slimme digitalisering

Door de efficiëntie van het zorgproces te verbeteren kan slimme digitalisering veel tijd besparen voor arts en patiënt. Patiënten met alarmsymptomen, uitzonderingssituaties en zeldzame ziekten worden sneller opgespoord en krijgen tijdig de zorg die ze nodig hebben.

Een veelgehoorde misvatting is dat digitalisering de menselijke maat uit het zorgsysteem haalt. Bij slimme toepassing van digitalisering is echter het tegendeel het geval. Door een effectieve en efficiënte samenwerking tussen de eerste en tweede lijn te faciliteren, brengt slimme digitalisering specialistische allergologische zorg juist dichter bij de patiënt, digitaal waar het kan, fysiek waar het nodig is. Het maakt een verdergaande personalisering van de zorg mogelijk, inclusief specifieke coaching, monitoring en het tijdig signaleren van en handelen naar alarmsymptomen door de medisch specialist. Dit resulteert naar verwachting in meer maatwerk en betere uitkomsten voor de patiënt dan het reguliere jaarlijkse controlebezoek in het ziekenhuis.

Door slimme vragenlijsten in verschillende talen te ontwikkelen en rekening te houden met laaggeletterheid, kan de kloof tussen mensen die wel of geen toegang hebben tot digitale zorg worden verkleind.

Mijn conclusie is dat slimme digitalisering kan leiden tot verbetering van de kwaliteit, toegankelijkheid en efficiëntie van de zorg, werkdrukverlaging in de huisarts- en specialistpraktijk, verkorting van wachttijden en reductie van zorgkosten.

Betrouwbare digitalisering

Medische vragenlijsten en algoritmen zijn onderhevig aan strenge wet- en regelgeving voor medische hulpmiddelen. Dit om te garanderen dat de uitkomsten en adviezen betrouwbaar en wetenschappelijk onderbouwd zijn en om de naleving van de bescherming van de persoonsgegevens van patiënten te waarborgen. Zorgverleners dienen zich er bij het gebruik van software als medisch hulpmiddel dan ook van te vergewissen dat de gehanteerde toepassingen voldoen aan gestelde kwaliteitseisen.

Disclaimer: Rick Pleijhuis houdt zich naast zijn werk als internist-allergoloog/immunoloog in het UMCG bezig met het ontwikkelen van medische software voor digitalisering van zorg.